Việt Niên SửHồ sơ sự kiện
Hồ sơ sự kiện
Thủy chiếnMùa xuân năm 1288

Bạch Đằng1288

Trong giai đoạn rút lui của quân Nguyên, Trần Quốc Tuấn tổ chức một trận quyết chiến trên sông Bạch Đằng, phối hợp bãi cọc, thủy triều và lực lượng mai phục.

Không gianVùng Tràng Kênh – Bạch ĐằngThời gianMùa xuân năm 1288Đối chiếu3 nguồn chính

Tọa độ bản đồ: 20.953°N, 106.758°E · Neo tại cụm di tích Tràng Kênh – Bạch Đằng; các bãi cọc và luồng giao chiến phân bố trên nhiều nhánh sông.

Bản đồ khái quát trận Bạch Đằng năm 1288
Bản đồ khái quát trận Bạch Đằng năm 1288; dùng để tham khảo diễn biến, không phải bản đồ tọa độ khảo cổ.Lưu Ly / Wikimedia Commons · CC BY 3.0
01

Vì sao trận đánh diễn ra?

Bối cảnh chiến lược

Cuộc xâm lược Đại Việt lần thứ ba của nhà Nguyên gặp khó khăn về tiếp tế. Sau khi đoàn thuyền lương bị đánh, lực lượng Nguyên phải tính đường rút.

Đạo thủy quân do Ô Mã Nhi và Phàn Tiếp chỉ huy rút theo tuyến sông Bạch Đằng, nơi quân Đại Việt đã chủ động chuẩn bị chiến trường.

Đại Việt

Đánh vào đạo thủy quân trên đường rút, không để lực lượng này rời chiến trường trong đội hình nguyên vẹn.

Quân Nguyên

Đưa đội thuyền và lực lượng còn lại theo đường sông ra biển để rút về.

02

Hai phía trên chiến trường

Lực lượng và chỉ huy

Quân Đại Việt

Trần Quốc Tuấn; triều đình Trần Thánh Tông – Trần Nhân Tông

Thủy quân, lực lượng ven bờ và các đơn vị mai phục tại những nhánh sông.

Thủy quân Nguyên

Ô Mã Nhi, Phàn Tiếp

Đội chiến thuyền rút theo sông trong điều kiện tiếp tế và phối hợp bị suy yếu.

03

Sơ đồ khái quát · không theo tỷ lệ tọa độ

Diễn biến theo giai đoạn

01

Chuẩn bị thế trận

Bãi cọc được bố trí ở khu vực phù hợp; lực lượng thủy quân và ven bờ chiếm các vị trí chờ sẵn.

02

Ép đội hình vào trận địa

Các đơn vị cơ động quấy rối và dẫn đội thuyền Nguyên đi sâu vào tuyến sông khi nước còn cao.

03

Khóa đường rút

Khi thủy triều xuống, bãi cọc và địa hình sông làm đội hình thuyền lớn bị rối loạn, khó quay trở lại.

04

Tổng công kích

Thủy quân cùng lực lượng hai bờ đánh từ nhiều hướng, kết thúc trận quyết chiến trên sông.

04

Những yếu tố thay đổi cục diện

Bước ngoặt

  1. 01

    Khủng hoảng tiếp tế khiến quân Nguyên phải rút khỏi Đại Việt.

  2. 02

    Đường rút của đạo thủy quân đã được dự đoán và chuẩn bị trước.

  3. 03

    Thời điểm phản công được lựa chọn khi thủy triều làm giảm khả năng cơ động của thuyền lớn.

05

Tác động sau trận đánh

Kết quả và ý nghĩa

Đạo thủy quân Nguyên bị đánh bại; Ô Mã Nhi cùng nhiều tướng bị bắt. Cuộc xâm lược Đại Việt lần thứ ba kết thúc.

  • Bảo toàn nền độc lập của Đại Việt sau ba lần đối đầu với quân Mông – Nguyên trong thế kỷ XIII.
  • Thể hiện khả năng phối hợp chiến lược giữa hậu cần, nghi binh, địa hình và thời cơ.
  • Để lại hệ thống di tích, bãi cọc và ký ức lịch sử phong phú tại vùng Quảng Yên – Hải Phòng ngày nay.
06